Một buổi sáng đầu tuần, khi bạn vừa đặt chân đến nhà máy, tiếng chuông điện thoại réo liên hồi. Đầu dây bên kia là một nhân viên hoảng hốt báo: “Đoàn thanh tra an toàn lao động đang ở cổng rồi sếp ơi!”. Bạn giật mình, vội lục tìm hồ sơ kiểm định của bình chịu áp lực, của mấy cái bình hấp công nghiệp. Tim đập thình thịch, liệu có thiếu sót gì không? Liệu bình mua hồi trước có phải hàng gia công chui, không đạt tiêu chuẩn bình chịu áp lực?
Nỗi lo này, tôi hiểu rất rõ. Gần 30 năm trong nghề, tôi chứng kiến không ít chủ doanh nghiệp rơi vào cảnh đứng ngồi không yên vì những rủi ro tiềm ẩn từ thiết bị áp lực. Đặc biệt là khi các quy định an toàn ngày càng chặt chẽ, và bản thân khí hậu nóng ẩm, điện lưới hay sụt áp của Việt Nam cũng đặt ra nhiều thách thức hơn cho vận hành an toàn.
Bạn có biết: Không kiểm định bình chịu áp lực, rủi ro pháp lý và tai nạn lớn đến mức nào?
Một chiếc bình chịu áp lực không có hồ sơ kiểm định hợp lệ chẳng khác nào quả bom nổ chậm trong nhà máy bạn. Hậu quả không chỉ dừng lại ở đình chỉ sản xuất, thiệt hại tài sản mà còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu xảy ra tai nạn nghiêm trọng. Luật pháp Việt Nam rất rõ ràng về vấn đề này.
Thực tế, TCVN 8366:2010 về Bình chịu áp lực có yêu cầu về thiết kế, chế tạo và lắp đặt đã quy định chi tiết về các yêu cầu kỹ thuật. Hoặc như Nghị định 44/2016/NĐ-CP về an toàn, vệ sinh lao động cũng chỉ rõ trách nhiệm của chủ sử dụng lao động. Tôi từng thấy một trường hợp, một xưởng chế biến thực phẩm bị đình chỉ hoạt động 3 tháng, kèm theo án phạt hành chính rất nặng chỉ vì chiếc bình hấp tiệt trùng không có hồ sơ kiểm định định kỳ. Đó là chưa kể nỗi lo của hàng trăm công nhân mất việc làm tạm thời. Rủi ro pháp lý và tai nạn là điều không thể đánh đổi bằng bất cứ giá nào.
Làm sao để nhận diện một bình chịu áp lực được thiết kế và chế tạo đúng chuẩn?
Để một bình chịu áp lực vận hành an toàn trong điều kiện khắc nghiệt của Việt Nam, bốn yếu tố cốt lõi sau đây phải được đảm bảo tuyệt đối ngay từ khâu thiết kế và chế tạo. Đây là những thứ mà một thợ lành nghề như tôi sẽ soi rất kỹ khi cầm hồ sơ.
1. Vật liệu thép chuyên dụng: Xương sống của độ bền
Thép dùng cho bình chịu áp lực không phải loại thép thường. Nó phải là thép chịu nhiệt, chịu áp suất cao và có độ bền kéo tốt. Ở Việt Nam, các nhà sản xuất bình áp lực thường dùng các mác thép như Q345R (Trung Quốc) hoặc SA516 (Mỹ). Ví dụ, thép SA516 Gr.70 thường được ưu tiên cho các bình yêu cầu độ an toàn cực cao, bởi khả năng chống mài mòn và chịu tải trọng dao động tuyệt vời. Nó giống như việc bạn chọn loại thép đặc biệt để làm vỏ tàu ngầm, chứ không phải thép làm cổng nhà.
